ADHD to zaburzenie spektrum, które posiada konotacje z wieloma chorobami czy zaburzeniami współwystępującymi. Jednym z nich jest podwyższona tendencja do wpadania w uzależnienia. Metaanaliza van Emmerik-van Oortmerssen (2012) wskazuje, że średnio 23,1% osób dorosłych szukających pomocy w leczeniu uzależnień spełnia kryteria ADHD. Jest to niemal dokładnie “co czwarta osoba”. Z kolei badania ICASA (International Collaboration on ADHD and Substance Abuse) wskazuje, że odsetek ten może być jeszcze wyższy. W niektórych grupach (np. wśród osób uzależnionych od stymulantów lub alkoholu) częstość występowania ADHD sięgała 25-45%, podczas gdy w ogólnej populacji dorosłych wynosi ona ok. 2,5–5%.
Zależność między ADHD, a uzależnieniami nie wynika z braku silnej woli, lecz z specyficznej neurobiologii mózgu, która sprawia, że używki stają się formą nieadaptacyjnego sposobu radzenia sobie z codziennymi problemami.
Substancje psychoaktywne (zwłaszcza stymulanty jak nikotyna czy kokaina) oraz uzależnienia behawioralne (hazard, gry wideo) gwałtownie podnoszą poziom dopaminy, dając złudne poczucie posiadania sprawczości. Dzięki temu, że dopamina kontroluje ośrodek nagrody, łatwiej jest zapamiętywać rzeczy, które kojarzą się z uczuciem satysfakcji. Dodatkowo, chroniczny stres wynikający z życia w świecie niebyt sprzyjającym ADHD, prowadzi do wyczerpania emocjonalnego, co czyni alkohol czy inne używki kuszącymi środkami uśmierzającymi lęk i napięcie.
Niestety zdarza się, że standardowe terapie uzależnień zawodzą w przypadku osób z ADHD. Wynika to między innymi z problemów z pamięcią operacyjną, planowaniem, organizacją czy systematycznością. Sprawia to, że pacjentom trudniej jest utrzymać abstynencję i przestrzegać zaleceń terapeutycznych np. wykonywać własną pracę terapeutyczną pomiędzy sesjami. W związku z tym ryzyko nawrotu pozostaje ekstremalnie wysokie, ponieważ mózg po odstawieniu używki wraca do stanu bolesnego niedoboru stymulacji. Do tego procesu istotne jest zatem włączenie diagnozy ADHD, która może pomóc odnaleźć przyczynę źródłową.
Podsumowując, ADHD i uzależnienia tworzą niebezpieczną relację. Skuteczna pomoc wymaga podejścia co najmniej trzytorowego: diagnozy ADHD, jednoczesnego leczenia uzależnienia oraz odpowiedniej terapii ADHD (farmakologicznej i behawioralnej). Zrozumienie, że używka była formą „protezy” dla niewydolnego układu dopaminergicznego, jest często pierwszym krokiem do trwałego wyzdrowienia.